VMware datastore dolu hatası, ESXi host üzerinde çalışan sanal makinelerin disklerine yazamamasına, snapshot işlemlerinin başarısız olmasına veya VM’in durmasına yol açabilen kritik bir kapasite alarmıdır. Sorun yalnızca görünen VMDK boyutu değildir; snapshot delta dosyaları, terk edilmiş dosyalar, ISO kalıpları, yedekleme çıktıları ya da datastore’un arka uç depolamasındaki gerçek kapasite de alanı tüketmiş olabilir. Güvenli çözüm, önce hangi datastore’un ve hangi dosyaların büyüdüğünü doğrulamak; ardından riski düşük alan kazanımı, sanal makine taşıma veya kapasite genişletme seçeneklerinden uygun olanını uygulamaktır.
Özellikle üretim VM’lerinde rastgele dosya silmeyin ve -delta.vmdk, .vmsn, .vmem ya da .vmdk dosyalarını datastore tarayıcısından elle kaldırmayın. Bu yaklaşım sanal makineyi geri döndürülemez biçimde bozabilir. İşlem öncesinde geçerli yedekleri, replikaları ve bakım penceresini doğrulayın.
VMware datastore dolu hatasının belirtileri ve kapsamı
vCenter alarmı çoğunlukla datastore kullanım oranı yükseldiğinde tetiklenir. Alan tamamen tükendiğinde ise vSphere Client görev ekranında yazma, snapshot veya güç açma işlemleriyle ilgili hata görülebilir. Etki, datastore’u paylaşan tüm VM’lere yayılabilir.
- VM snapshot oluşturma, silme veya birleştirme görevi başarısız olur.
- “No space left on device” veya datastore alanı yetersizliğiyle ilgili görev hataları görünür.
- Sanal makine disk yazma hatası verir, askıya alınır ya da beklenmedik şekilde kapanır.
- Yedekleme yazılımı geçici snapshot oluşturamaz veya temizleyemez.
- Thin provisioned disk büyümek istediğinde alan ayrılamaz.
- Datastore kullanımı vCenter’da %90–100 düzeyine ulaşır ya da kısa sürede hızla artar.
Hızlı teşhis özeti
Önce etkilenen datastore’u belirleyin; ardından alanın gerçekten nerede tüketildiğini dosya düzeyinde teyit edin. Snapshot yönetimi görünümü tek başına yeterli değildir: açık snapshot veya birleştirilmesi bekleyen delta dosyaları, arayüzde beklenenden farklı alan kullanabilir.
- vSphere Client içinde Datastores görünümünden kapasitesi yüksek datastore’u tespit edin.
- Datastore Browser ile en büyük VM klasörlerini, ISO ve yedek dosyalarını inceleyin.
- VM’lerde snapshot, “Consolidation needed” ve çalışan yedekleme görevlerini kontrol edin.
- ESXi SSH erişimi varsa salt-okunur komutlarla dosya sistemi, VM ve snapshot durumunu doğrulayın.
- Önce gereksiz ve doğrulanmış dosyaları kaldırın; yeterli alan açılmıyorsa Storage vMotion, kapalı VM taşıma veya datastore genişletme planlayın.
| Gözlem | Muhtemel neden | Güvenli ilk yaklaşım |
|---|---|---|
| Kullanım kısa sürede arttı | Aktif snapshot delta dosyası büyüyor | Snapshot ağacını, yedekleme görevini ve VM yazma yükünü inceleyin. |
| Snapshot görünmüyor, klasör çok büyük | Birleştirme bekleyen disk zinciri veya eski görev kalıntısı | VM özetindeki consolidation uyarısını ve görev kayıtlarını kontrol edin. |
| Birden çok VM etkileniyor | Paylaşılan datastore kapasitesi tükendi | En büyük klasörleri bulun; taşıma veya depolama genişletme planlayın. |
| Thin disk yazma sırasında hata veriyor | Datastore fiziksel olarak dolu | Alan açın veya kapasite ekleyin; guest içinden dosya silmek tek başına datastore’u küçültmez. |
| NFS datastore dolu görünüyor | NFS sunucusu dosya sistemi/quotası dolu | ESXi yanında NFS sunucusunun gerçek kapasite ve kota durumunu denetleyin. |
Olası nedenler
Uzun süre açık kalan snapshot’lar
VMware snapshot, temel VMDK’nın yerine değişiklikleri delta diskine yazabilir. Yoğun yazan bir veritabanı, dosya sunucusu veya uygulama sunucusunda bu delta dosyası çok hızlı büyür. Snapshot silme işlemi “anlık alan boşaltma” değildir; değişiklikleri temel diske birleştiren bir I/O işlemidir ve ek çalışma alanına ihtiyaç duyabilir.
Yedekleme sonrası temizlenmeyen snapshot veya görev
Uygulama tutarlılığı için snapshot kullanan yedekleme işleri, başarısız olduklarında geçici snapshot’ı bırakabilir. Yedekleme konsolunda işin başarılı görünmesi, her durumda datastore alanının normale döndüğü anlamına gelmez. Yedekleme yazılımı kayıtları, vCenter görevleri ve VM olayları birlikte değerlendirilmelidir.
ISO, kurulum medyası, yedek ve unutulmuş dosyalar
Datastore içinde eski ISO dosyaları, export edilmiş OVF/OVA dosyaları, manuel alınmış kopyalar veya artık kullanılmayan VM klasörleri bulunabilir. Ancak bir klasörün sahipsiz olduğunu yalnızca adına bakarak kabul etmeyin. Envanterden kaldırılmış ancak çalışır durumdaki bir VM veya bağımlı disk söz konusu olabilir.
Thin provisioned disklerin fiziksel büyümesi
Thin disk, oluşturulduğunda küçük görünse de konuk işletim sistemi yeni bloklara veri yazdıkça datastore üzerinde büyür. Konuk işletim sisteminden dosya silmek VMDK’yı kendiliğinden küçültmez. Alan geri kazanımı için ayrı bir reclaim/unmap süreci gerekebilir; destek ve risk değerlendirmesi olmadan üretim üzerinde bu işlemi başlatmayın.
Depolama katmanındaki kapasite veya kota sorunu
VMFS için LUN genişletilmiş olsa bile ESXi tarafında yeniden tarama ve dosya sistemi genişletme tamamlanmamış olabilir. NFS için paylaşımın arka uç dosya sistemi, quota veya appliance rezervleri sınıra gelmiş olabilir. vSAN ortamında ise görünen datastore yüzdesinin yanında cluster kapasitesi, policy overhead ve yeniden koruma gereksinimleri de değerlendirilir.
Loglar ve komutlarla güvenli teşhis
SSH, ESXi üzerinde varsayılan olarak kapalı olabilir. Kurum politikanız izin veriyorsa kısa süreli etkinleştirin, işlem sonunda kapatın. Aşağıdaki komutlar değişiklik yapmaz; yine de üretim ortamında yetkili hesapla ve kayıt prosedürünüze uygun çalışın.
Datastore kapasitesi ve bağlı depolamayı görüntüleme
esxcli storage filesystem list
esxcli storage core device list
esxcli storage core path listİlk komutta ilgili datastore’un Mounted durumunu, türünü, kapasitesini ve serbest alanını inceleyin. VMFS, NFS ve vSAN için sunulan sütunlar farklı olabilir. LUN genişletme sonrası yeni kapasite görünmüyorsa, depolama yöneticisinin genişletmeyi arka uçta tamamladığını doğrulayın; ardından uygun değişiklik kaydıyla host adapter rescan işlemini vSphere Client üzerinden başlatın.
Datastore üzerindeki VM klasörlerini ve snapshot durumunu inceleme
vim-cmd vmsvc/getallvms
vim-cmd vmsvc/power.getstate <VMID>
vim-cmd vmsvc/snapshot.get <VMID><VMID> yerine ilk komuttan aldığınız VM kimliğini yazın. Bu çıktı kayıtlı snapshot ağacını gösterir. vSphere Client içindeki VM özet sayfasında “Virtual machine disks consolidation is needed” uyarısı varsa, zaten açık olan snapshot’lardan farklı bir disk zinciri durumu bulunabilir.
Dosya düzeyinde yalnızca inceleme amacıyla, datastore adı ve VM klasörü doğrulandıktan sonra şu komut kullanılabilir:
ls -lh /vmfs/volumes/<datastore_adi>/<vm_klasoru>Bu listede -delta.vmdk, .vmsn veya .vmem görmek snapshot ilişkisini gösterebilir; fakat bu dosyaları silmek çözüm değildir. Hangi dosyanın hangi VM’e ait olduğundan emin değilseniz işlem yapmayın.
ESXi günlüklerinde alan ve snapshot hatalarını arama
grep -iE "no space|snapshot|consolidat" /var/log/hostd.log
grep -iE "no space|filesystem|I/O" /var/log/vmkernel.log
grep -iE "snapshot|no space" /var/log/vpxa.logİkinci ve üçüncü satırdaki baştaki boşluğu kullanmadan çalıştırın; komutları ayrı ayrı yürütün. hostd.log yönetim görevlerini, vpxa.log vCenter aracısı ile ilişkili olayları, vmkernel.log ise depolama yolu ve I/O sorunlarını anlamaya yardımcı olur. “No space” kaydının zamanını vCenter Tasks & Events ve yedekleme işi zamanıyla eşleştirin.
VMware datastore dolu hatası için güvenli çözüm adımları
1. Değişikliği durdurun ve koruma durumunu doğrulayın
Önce yeni ISO yükleme, disk büyütme, toplu snapshot alma ve büyük kopyalama işlerini durdurun. Alan tüketimini artıran yedekleme işini geçici olarak duraklatmak gerekebilir; ancak çalışan yedekleme görevini zorla kesmenin bıraktığı snapshot etkisini de değerlendirin. Etkilenen VM’lerin son başarılı yedeğini ve geri yükleme gereksinimlerini doğrulayın.
2. Düşük riskli, doğrulanmış dosyalardan alan kazanın
Datastore Browser üzerinden yalnızca sahibi, kullanım dışı olduğu ve geri dönüş gereksinimi bulunmadığı doğrulanmış ISO veya eski kurulum medyalarını kaldırın. Silmeden önce dosyanın başka bir VM’in CD/DVD aygıtına bağlı olmadığını kontrol edin. Eski yedekleri silmek yerine, yedekleme politikasına göre önce başka bir hedefe taşıma imkânını değerlendirin.
Bir VM klasörünü veya VMDK ailesini “eski görünüyor” diye silmeyin. Envanterde görünmeyen VM’ler, bağlı bağımsız diskler ve yedekleme zincirleri bu yöntemle zarar görebilir.
3. Snapshot ve consolidation işlemini kontrollü yürütün
VM’de geçerli bir snapshot varsa, yeterli boş alan ve uygun I/O penceresi sağlandıktan sonra vSphere Client üzerinden snapshot silme işlemini başlatın. Birleştirme uyarısı varsa VM bağlam menüsündeki Snapshots > Consolidate seçeneğini kullanın. İşlem sırasında VM kapanmayabilir; ancak disk I/O artabilir ve süreç uzun sürebilir.
Datastore neredeyse tamamen doluysa doğrudan consolidation başlatmak başarısız olabilir. Önce güvenli biçimde alan açın, VM’i başka datastore’a taşıyın veya kapasite ekleyin. Delta dosyalarını elle silmek yerine, VMware destek prosedürü ya da deneyimli sanallaştırma yöneticisiyle disk zincirini değerlendirin.
4. VM’i başka datastore’a taşıyın
Hedef datastore’da yeterli gerçek boş alan varsa, lisansınız ve ortamınız destekliyorsa Storage vMotion ile VM dosyalarını çevrimiçi taşıyabilirsiniz. Taşıma sihirbazında kaynak ve hedef kapasiteyi kontrol edin; snapshot, bağlı aygıtlar ve depolama politikaları için vCenter uyarılarını inceleyin.
Çevrimiçi taşıma uygun değilse planlı bakım penceresinde VM’i düzgün biçimde kapatıp cold migration uygulanabilir. Bu seçenek kesinti yaratır; uygulama sahiplerini bilgilendirin ve kapatma öncesi hizmet tutarlılığını doğrulayın.
5. Datastore kapasitesini doğru katmanda genişletin
Kalıcı çözüm çoğu zaman kapasite eklemektir. VMFS datastore için tipik sıra; depolama dizisi üzerinde LUN büyütme, ESXi hostlarda adapter rescan ve vSphere Client üzerinden datastore genişletme adımlarından oluşur. Mevcut extent, multipath ve LUN görünürlüğünü doğrulamadan genişletme yapmayın.
NFS datastore’da alan, ESXi’den değil NFS sunucusu veya appliance tarafındaki export’un bulunduğu dosya sisteminden artırılır. vSAN’da disk grubu veya host ekleme, veri tahliyesi ve storage policy etkileri nedeniyle kapasite işlemi cluster sağlığıyla birlikte planlanmalıdır. Bu üç depolama türünün yönetim adımları birbirinin yerine kullanılmamalıdır.
Çözümü doğrulama
İşlemden sonra datastore kullanımını hem vSphere Client hem de ESXi komut çıktısıyla yeniden kontrol edin. Boş alanın yalnızca anlık değil, normal iş yükü altında da yeterli kaldığını izleyin.
esxcli storage filesystem list
vim-cmd vmsvc/snapshot.get <VMID>- Datastore kullanım oranının kurum eşiğinizin altına indiğini doğrulayın.
- Snapshot silme veya consolidation görevinin başarıyla tamamlandığını Tasks & Events ekranında kontrol edin.
- VM’in disk yazma hatası vermediğini, uygulama servislerinin sağlıklı olduğunu doğrulayın.
- Yedekleme işini yeniden çalıştırmadan önce önceki işten kalan snapshot bulunmadığını kontrol edin.
- Host ve VM günlüklerinde yeni “no space” veya I/O hatası oluşmadığını izleyin.
Tekrarını önleme
Datastore doluluğunu yalnızca %100 olduğunda değil, erken uyarı eşikleriyle izleyin. Eşik değeri iş yüküne göre değişse de snapshot büyümesi, backup geçici alanı ve disk genişleme payı hesaba katılmalıdır. Uzun süre açık snapshot’ları düzenli denetleyin; snapshot’ı kalıcı yedekleme yöntemi olarak kullanmayın.
Her datastore için sahiplik, amaç, kapasite, büyüme eğilimi ve kritik VM listesini güncel tutun. ISO ve geçici dosyalar için ayrı, yönetilen bir alan kullanmak üretim datastore’larının gereksiz dolmasını azaltır. Thin provisioning kullanıyorsanız toplam tahsis edilmiş mantıksal kapasiteyi, gerçek fiziksel boş alanla birlikte izleyin.
Sonuç
VMware datastore dolu hatası çoğu zaman yalnızca dosya silerek değil, alanın kaynağını doğrulayarak çözülür. Güvenli sıra; datastore ve dosya kullanımını incelemek, snapshot ile yedekleme etkisini kontrol etmek, doğrulanmış gereksiz verileri temizlemek, gerekirse VM’i taşımak ve kapasiteyi doğru depolama katmanında büyütmektir. Özellikle delta diskleri ve VM dosyalarında manuel silme işlemi yerine vSphere’in desteklenen snapshot ve taşıma iş akışlarını kullanın.
Sık sorulan sorular
Datastore doluyken VM çalışmaya devam eder mi?
Bazen kısa süre çalışmaya devam edebilir; ancak disk yazması gerektiğinde hata, uygulama bozulması veya VM’in durması riski vardır. Sorunu acil kapasite olayı olarak ele alın.
Snapshot silmek datastore alanını hemen boşaltır mı?
Hayır. Snapshot silme, delta değişikliklerini birleştirir ve süre ile I/O yükü oluşturabilir. Yeterli boş alan yoksa görev başarısız olabilir.
-delta.vmdk dosyasını elle silebilir miyim?
Hayır. Delta diskler VM disk zincirinin parçasıdır. Elle silinmeleri veri kaybına veya VM’in açılamamasına neden olabilir.
Konuk işletim sisteminde dosya silmek datastore alanını azaltır mı?
Genellikle hemen azaltmaz. Özellikle thin VMDK’larda alanın datastore’a geri verilmesi ayrı bir reclaim/unmap sürecine bağlıdır.
NFS datastore doluysa ESXi üzerinde datastore genişletilir mi?
Hayır. NFS kapasitesi export’u sağlayan sunucu veya depolama cihazı tarafında artırılır. Ardından ESXi’nin yeni kapasiteyi görüp görmediği doğrulanır.
